Stitched Panorama

Zbigniew Libera (ur. 1959) to artysta, którego prace już kil­kukrot­nie zmieniały bieg sztuki i nie­ustan­nie inspirują kolejne pokolenia artystów, krytyków i publiczności. Prace składające się na ”Nowe historie” zostały zrealizowane w ciągu ostat­niego roku, od października 2011 do listopada 2012 roku. To coś więcej niż seria wiel­kofor­matowych fotografii, to – jak zwykle u Libery – kon­kretna wizja artystyczna i polityczna wyrażona staran­nie dobranymi środkami.

W wielu poorzed­nich projek­tach artysty zmagaliśmy się z traumami przeszłości, teraz mierzymy się ze zmorami przyszłości. Libera wizualizuje prze­czucia i lęki, które towarzyszą naszym rozważaniom na temat tego co nadej­dzie. To sceny, które wydają się niemożliwe, albo prze­ciw­nie – co do których jesteśmy pewni, że wcześniej lub później staną się faktem. Na różne spo­soby Libera naświetla tu naj­bar­dziej oczywistą z futurystycz­nych klisz – motyw apokalipsy. Wciela się więc ponow­nie raczej w rolę prze­nikliwego krytyka współczesnych stereo­typów kul­turowych niż dogmatycz­nego proroka. Fotografie te przywołują na nowo stare historie: postaci Obcego, Innego, relacje władzy, wykluczenia, kolonizacji i wyzwolenia. To zarazem jednak, w większym niż dotych­czas stop­niu, anar­chistyczne fan­tazje, sny o “Wrażliwym policjan­cie” i “Pierw­szym dniu wolności” kreowane przez artystę świadomego swojej społecznej pozycji tego, który wywołuje kuszące obrazy i niepokojące dys­kusje. Bohaterowie fotografii Libery – przed­stawicielka starożytnego plemienia Achajów, rastafarianie, ortodok­syjni Żydzi, policjanci, zamożni biali Europej­czycy – porzucają tu swoje zapisane w kul­turze i historii role, powracając do pier­wot­nych relacji właściwych wspólnotom plemien­nym. Przywracają też przy okazji szczerość pod­stawowych emocji egzysten­cjal­nych: współczucia, radości, smutku, ciekawości. Za ich plecami tlą się marne krajobrazy opustoszałych miast i skamieniałej ziemi.

Libera ujaw­nia tu swoje stoic­kie oblicze, dodając doń zdrową szczyptę fatalizmu i anar­chii, przede wszyst­kim zaś wskazując na wyobraźnię jako siłę, która pozwala nam patrzeć przez współczesność ku przyszłości. Fotografowanie ma o tyle tylko jesz­cze sens, o ile możemy za pomocą aparatu zobaczyć coś, czego ina­czej byśmy nie zobaczyli, powiada Libera. Prze­wrot­nie, ale programowo, używa więc fotografii do uwiarygod­nienia własnych fan­tazji. “Nowe historie” to staran­nie budowane kom­pozycje przypominające w swej struk­turze wiel­kie XIX-​wieczne malar­stwo historyczne. Od precyzyj­nej wizji ideowej, przez roz­budowany plan zdjęciowy często z udziałem wielu modeli lub zawodowych aktorów, aż po pracochłonny etap post­produk­cji. Finalne obrazy, tak jak “Lekcja historii” czy “Pierw­szy dzień wolności”, są w istocie zmon­towane z kilku, kil­kunastu lub kilkudziesięciu fotografii. Libera korzysta ze współczesnych możliwości tech­nologicz­nych fotografii i jej wrodzonego iluzjonizmu, który wzmaga retoryczną siłę prac artysty, sprawia, że chcemy mu wierzyć. Wierzyć w każdą jego wizję.

W wizual­nych nar­racjach Libery jest jednak również miej­sce na tajemnicę. Jej ucieleśnieniem jest “Matka” – frag­ment ziemi obsesyj­nie fotografowany przez artystę pod­czas pobytu w Grecji – archetypiczne źródło, z którego pochodzimy i uwodząca czeluść ku której zmierzamy.

W stycz­niu 2013 roku, na zakończenie wystawy, ukaże się drukiem album fotografii Zbigniewa Libery z lat 1982-2012. Nie­miecki kul­turoznawca, dr Martin Maneke, tak pod­sumowuje w nim wyjątkowość strategii artysty:

“Aparat fotograficzny w rękach Libery jest narzędziem, które rejestruje, analizuje i kreuje zarazem. Spogląda okiem alter­natyw­nej historii i tworzy kolejne, spiskowe teorie, które są świadectwem indywidual­nej i intelek­tual­nej niepodległości wobec masowego szaleństwa współczesnych społeczeństw. W ten sposób anar­chistyczna intuicja artysty łączy w sugestywne obrazy dwie pod­stawowe jakości naszej ludz­kiej obecności: jej polityczność i śmiertelność.”



Zbigniew Libera, Wrażliwy Policjant, 2012



Zbigniew Libera, Achajowie, 2012


WYSTAWY 2012

Zbigniew Libera
NOWE HISTORIE

17.11.2012 - 2.02.2013

         



ZOBACZ TEŻ:

PRACE NA WYSTAWIE